ป่าชุมชนแม่กื้ดหลวง พลังแห่งศรัทธา

ครูบากัญไชย กาญจโน 

ประวัติ

ป่าชุมชนบ้านแม่กื้ดหลวงได้ริเริ่มมาโดยครูบากัญไชย  กาญจโน ผู้มีบทบาทสำคัญในการนำชาวบ้านร่วมกันพัฒนาชุมชนและช่วยกันดูแลรักษาป่ารักษาแหล่งน้ำของชุมชน โดย ครูบากัญไชย กาญจโน ได้เล็งเห็นว่าในป่าชุมชนถูกทำลายไปมาก จึงหาวิธีที่จะอนุรักษ์ป่าให้สมบูรณ์เพื่อการอนุรักษ์ต้นไม้ ป่าต้นน้ำลำธารให้คงสภาพป่าดังเดิม              จึงนำพิธีกรรมทางศาสนาขึ้นมาเพื่อให้ชาวบ้านเกรงขามในพิธีกรรมและไม่ทำลายป่าเพื่ออนุรักษ์ทรัพยากรทางธรรมชาติให้อุดมสมบูรณ์ไปถึงชั่วลูกชั่วหลาน 

น้ำตกห้วยขนุน

 ข้อมูลทั่วไป

ป่าชุมชนบ้านแม่กื้ดหลวง ตั้งอยู่ที่ ตำบลแม่กาษา อำเภอแม่สอด จังหวัดตากเดิมเป็นส่วนหนึ่งของป่าสงวนแห่งชาติละเมา และภายหลังได้รับการจัดตั้งให้เป็นป่าชุมชนตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546 เป็นต้นมา มีเนื้อที่ทั้งหมด 5,250 ไร่ ครอบคลุมเนื้อที่ 6 หมู่บ้าน ได้แก่ บ้านแม่กื้ดหลวง บ้านแม่กื้ดใหม่ บ้านไทยสามัคคี     บ้านใหม่ริมเมย บ้านใหม่พัฒนา และบ้านแม่กื้ดใหม่ดอนสว่างโดยมีวัตถุประสงค์ของการจัดตั้งโครงการป่าชุมชนเพื่อเป็นแหล่งไม้ใช้สอยสำหรับชุมชน เป็นแหล่งอาหารป่าใช้บริโภคในครัวเรือนของชุมชนแหล่งศึกษาทรัพยากรธรรมชาติและพักผ่อนหย่อนใจของคนในชุมชน 

ลักษณะโดยทั่วไป

ลักษณะโดยทั่วไปของป่าชุมชนบ้านแม่กื้ดหลวงเป็นป่าที่มีความอุดมสมบูรณ์ มีลักษณะเป็นภูเขาสูงสลับลำห้วย ในลำห้วยที่มีน้ำไหลตลอดปี ได้แก่  ลำห้วยขนุนและห้วยแม่ปะซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร ซึ่งเป็นแหล่งน้ำที่สำคัญ       ของชุมชนในการใช้อุปโภคและบริโภคในครัวเรือนเป็นป่าเบญจพรรณหรือผสมผลัดใบ มีไม้ไผ่ ไม้ไผซาง ไม้ไผ่บง     ป่าหวาย ไม้สัก ไม้มะเดือย ชุมพรขนาดใหญ่ ไม้ตะเคียน ไม้แดง เป็นต้นมีสัตว์ป่า เช่น หมูป่า ไก่ป่า นก กระรอก ตระกวด    กิ่งก่าบิน

ความโดดเด่นของป่าชุมชนแม่กาษา

ป่าชุมชนแม่กาษานั้นมีความโดดเด่นมากมาย เช่น  การจัดการดูแลรักาษาป่าต้นน้ำเพื่อให้มีน้ำใช้ตลอดทั้งปีการร่วมมือระหว่างชุมชน องค์กรภาคเอกชน และ ภาครัฐ และที่เด่นๆก็คือ
1) พีธีสืบชะตาป่าประเพณีสืบชะตาป่าที่ป่าชุมชนบ้านแม่กื้ดหลวงได้ริเริ่มมาตั้งแต่ครูบากัญไชย กาญจโน เพื่อให้คนรุ่นหลังนั้นยังคงมีแนวคิดที่จะรักษาป่าต้นน้ำเอาไว้เพื่อให้เป็นทรัพยากรทางธรรมชาติและเป็นแหล่งศึกษาทางธรรมชาติของคนรุ่นต่อไป ส่วนพิธีการสืบชะตาป่าก็จะคล้ายกับการสืบชะตาป่าทั่วไปแต่จะแตกต่างกันที่การใช้ ผ้าในการผูกต้นไม้ที่อื่นจะใช้ผ้าสีเหลืองแต่ที่ชุมชนแม่่กื้หลวงนี้ใช้ผ้าสี 3สีแทนซึ้งเป็นเรื่องของความเชื่อนอดีตในช่วงแรกที่เคยผูกด้วยผ้าเหลืองแล้วปรากฏเหตุการณ์ไม่ปกติแก่คนในหมู่บ้าน และชาวบ้านก็เชื่อว่าเจ้าป่าเจ้าเขาคงไม่พอใจของคนในชุมชนก็เลยหันมาใช้ผ้า 3 สีแทน

2 ) จุดเด่นที่น่าตื่นเต้นสำหรับคนที่จะเข้าไปในป่าชุมชนที่นี้คือการบริการรถที่จะนำท่านเข้าสู้ป่าชุมชนโดยเป็นรถทั่งหมดเป็นรถของชาวบ้านที่มีส่วนในการช่วยกันรักษาป่าแห่งนี้

3) ในป่าชุมชนแม่กื้ดหลวงนี้เป็นที่ป่าอุดมสมบูรณ์แห่งหนึ่งซึ่งมีน้ำตกอยู่ภายในตัวที่สวยงามแห่งหนึ่งที่ต้องมาชมกันนะครับ

4) กิจกรรมที่ทำกันทุกปีของป่าชุมชนแม่กาษา คือ การปลูกป่าซึ่งมีหน่วยงานต่างๆที่เข้าร่วมกิจกรรม

5) ต้นยางที่ใหญ่ทั้ง 3 ต้นที่ชาวบ้านเรียกกันว่า ต้นยาง 3 พี่น้อง ที่มีขนาดใหญ่พอสมครว

6) ต้นมะเดื่อชุมพรขนาดใหญ่ 23 คนอบ

7) เป็นหมู่บ้านที่ได้รางวัลป่าชุมชนป่าชุมชนตัวอย่างของจังหวัดตาก และรางวัลอื่นๆอีกมากมาย

ป่าชุมชนแม่กาษาเป็นป่าพลังแห่งศรัทธาที่มีความร่วมมือระหว่างชาวบ้าน ภาคเอกชน และ ภาครัฐ ที่มีความเข้าใจในสิ่งที่ทำ และเป็นหมู่บ้านหนึ่งทีแสดงให้เห็นถึงความสามัคคีของคนในหมู่บ้านการเคารพกฎของคนในหมู่บ้านการร่วมใจกันที่จะรักษาทรัพยากรที่มีค่าที่หาค่าไม่ได้รวมถึงการแสดงถึงวิถีชีวิตในการดำเนินชีวิตที่ต้องอาศัยป่าเป็นหลังเพราะน้ำส่วนใหญ่มากจากป่าและการเห็นคุณค่าของป่าและวัฒธรรมของตน








เอกสารอ้างอิง   ปนัดดา ลาภเกิน; และคนอื่นๆ.  (2556).  ป่ากับชุมชน ป่าชุมชนแม่กื้ดหลวง.  กำลังตีพิมพ์.วิทยาลัยโพธิวิชชาลัย มหาวิทยาลัยศรีนคริทรวิโรฒ.